1
Ναύτιλοι της Helmepa
23 Σεπτεμβρίου 2017
Vinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo Slider

Ωκεανοί

Πηγή ζωής


Η ζωή στον πλανήτη μας ξεκίνησε στους ωκεανούς. Με ηλικία 4,7 δις χρόνια, η παγκόσμια θάλασσα κατά την εποχή της δημιουργίας της γης πριν από εκατομμύρια χρόνια είχε τη μορφή μιας οργανικής "σούπας" μέσα στην οποία η δημιουργία της ζωής εξελισσόταν με αργούς ρυθμούς. Μέσα σε αυτό το ζωογόνο διάλυμα, άτομα άνθρακα, υδρογόνου και άλλων στοιχείων, μετά από έντονη και συνεχώς εξελισσόμενη μεταξύ τους δράση, δημιούργησαν τα πρώτα κύτταρα, τη μικρότερη μονάδα ζωής, 3 δις. χρόνια πριν. 

 Οι μονοκύτταροι οργανισμοί στη συνέχεια, βασισμένοι σε φυσικές διαδικασίες (π.χ. φωτοσύνθεση) και χρησιμοποιώντας το ηλιακό φως για την παραγωγή γλυκόζης (ενέργειας) και την απελευθέρωση οξυγόνου, προώθησαν περαιτέρω την εξέλιξη με συνέπεια περίπου 3.000 εκατ. χρόνια πριν, η ποσότητα του οξυγόνου στον πλανήτη να είναι αρκετή ώστε να ξεκινήσει η κυτταρική αναπνοή.

Προ-παλαιοζωικό πλανκτόν, όπως η υπάρχουσα και σήμερα πράσινη άλγη, παρείχαν στην ατμόσφαιρα αρκετό οξυγόνο έτσι ώστε να κάνουν δυνατή την εξέλιξη ακόμη πιο εξελιγμένων και σύνθετων οργανισμών, των μεταζώων περίπου 600 εκατ. χρόνια πριν.

Χαρακτηριστικά 


Η συνολική επιφάνεια της γης είναι περίπου 509 εκατ. χλμ2. Οι θάλασσες και ωκεανοί καλύπτουν συνολικά 361 εκατ. χλμ2  ή αλλιώς 71% της επιφάνειας του πλανήτη, αποτελώντας το μέσο διαβίωσης ζωικών και φυτικών οργανισμών, η  μεγάλη πλειοψηφία των οποίων ζουν και αναπτύσσονται στο βυθό.

Από τους ωκεανούς της γης, ο Ειρηνικός είναι ο μεγαλύτερος και βαθύτερος ωκεανός καλύπτοντας το 1/3 της επιφάνειας της γης και παρέχοντας το 50% της θαλάσσιας μάζας με μέγιστο βάθος 11.000 μέτρων. Στο βάθος αυτό θεωρητικά χωράει άνετα το υψηλότερο όρος του κόσμου, το Έβερεστ με ύψος περίπου 9.256 μέτρα! 

Στον Ειρηνικό ωκεανό συναντάται και η εντονότερη ηφαιστειακή δραστηριότητα στον πλανήτη, καθώς περιτριγυρίζεται από υψηλές  οροσειρές και τροφοδοτείται ελάχιστα από χερσαίες πηγές γλυκού νερού με συνέπεια να δέχεται μικρές ποσότητες ιζημάτων και αν καθίσταται έτσι ο πιο διαυγής από τους άλλους ωκεανούς. 

Ο Ατλαντικός ωκεανός είναι ο αμέσως μικρότερος σε μέγεθος και σε αυτόν περιλαμβάνονται οι θάλασσες: Βαλτική, Βόρεια, Μεσόγειο και Μαύρη. Ο Ατλαντικός δέχεται περισσότερο από 2/3 των ιζημάτων του πλανήτη από χερσαίες πηγές γλυκού νερού, κυρίως από τους ποταμούς Αμαζόνιο, Κονγκό, Μισισιπή, Νίγηρα και Άγιο Λαυρέντιο. Η εισροή μεγάλων ποσοτήτων γλυκού νερού επηρεάζουν σημαντικά την αλατότητα του Ατλαντικού ωκεανού, που είναι αρκετά χαμηλότερη από αυτή του Ειρηνικού.

Ο Ινδικός ωκεανός είναι ο τρίτος μεγαλύτερος ωκεανός της γης και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την Ερυθρά Θάλασσα και τον Περσικό Κόλπο. 

Ο Αρκτικός ή Βόρειος Παγωμένος Ωκεανός που βρίσκεται στην περιοχή του Βόρειου Πόλου  είναι ο μικρότερος και πιο ρηχός από τους πέντε ωκεανούς. Το μεγαλύτερο μέρος της επιφάνειας του είναι παγωμένο το χειμώνα, ενώ το καλοκαίρι οι πάγοι υποχωρούν.

Ως Νότιος Ωκεανός ορίζεται η θαλάσσια έκταση νοτίως του εξηκοστού νοτίου παραλλήλου, μέχρι τις ακτές της Ανταρκτικής. Επίσημα ορίστηκε ως ωκεανός το 2000 με απόφαση του Διεθνούς Υδρογραφικού Οργανισμού, ενώ πρόσφατες μελέτες αποκάλυψαν ότι αποτελεί μια τεράστια αποθήκη διοξειδίου του άνθρακα στον πλανήτη μας.

Οι ωκεανοί ως βιολογικό περιβάλλον


Οι ωκεανοί αποτελούν το μεγαλύτερο βιολογικό περιβάλλον στον πλανήτη μας. Οι παράκτιες περιοχές και επιφανειακές ζώνες παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές στην αλατότητα, τη χημεία, τη θερμοκρασία και τη μορφολογία τους, ενώ σε βάθη μεγαλύτερα των 100 μέτρων, οι συνθήκες παραμένουν εκπληκτικά σταθερές. Έτσι, τα περισσότερα είδη οργανισμών βρίσκονται στις παράκτιες και επιφανειακές περιοχές όπου υπάρχει μεγαλύτερη ποικιλία βιοτόπων και μικροκλιμάτων, αλλά και μάλλον πιο φιλικές συνθήκες διαβίωσης για τα θαλάσσια είδη όπως χαμηλή πίεση και υψηλή φωτεινότητα.

Μέχρι και τη δεκαετία του 1970 γνωρίζαμε ελάχιστα πράγματα για την πιθανότητα ύπαρξης ζωής στα βάθη των ωκεανών και ήταν κοινή αντίληψη πως δεν μπορεί να υπάρξει ζωή εκεί που δεν φτάνει η ηλιακή ακτινοβολία. Αυτή η αντίληψη άλλαξε με την ανακάλυψη των υδροθερμικών ηφαιστείων (hydrothermal vents ή black smokers) σε βάθη μεγαλύτερα των 4.000 μέτρων. 

Οι πανάρχαιοι αυτοί γεωλογικοί σχηματισμοί φτάνουν συχνά τα 30 μέτρα ύψος και τροφοδοτούν από το εσωτερικό της γης τα βάθη των ωκεανών με ανόργανα στοιχεία, όπως θείο και υδρογόνο. Τα στοιχεία αυτά σε συνδυασμό με  την αύξηση της θερμοκρασίας των τοπικών υδάτων μέχρι και 400 βαθμούς Κελσίου που προκαλούν τα black smokers υποστηρίζουν την θαλάσσια ζωή σε αυτά τα βάθη. Έτσι, οι περιοχές γύρω από αυτά είναι πλούσιες σε ζωή, με παράξενα ζώα όπως τα γιγαντιαία σκουλήκια Riftiapachyptila (pogonophoran worms), τα οποία μπορούν να φτάσουν σε μήκος τα δύο μέτρα!

Πάνω από 90% των περιοχών στα βάθη των ωκεανών παραμένουν ακόμη ανεξερεύνητα. Κάλλιστα θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι γνωρίζουμε περισσότερα πράγματα για τη Σελήνη απ’ ότι για τα βάθη των ωκεανών. Ωστόσο, με την εξέλιξη των επιστημών και της τεχνολογίας η γνώση μας για τις θαλάσσιες αυτές περιοχές συνεχώς διευρύνεται. 

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι επειδή στα βάθη των ωκεανών επικρατούν συνθήκες απόλυτου σκότους οι διάφοροι οργανισμοί επιβιώνουν έχοντας αναπτύξει εξαιρετικά σπάνιους μηχανισμούς εξοικονόμησης ενέργειας, αυτοφωτισμού ή σύλληψης της λείας τους. 

Υπάρχουν θαλάσσιοι οργανισμοί που έχουν αναπτύξει συστήματα παραγωγής δικού τους φωτός. Εκτός από την όραση στις συνθήκες απόλυτου σκότους, το φως αυτό συχνά χρησιμεύει στους "κατόχους" του για την προσέλκυση της τροφής τους. Άλλοι οργανισμοί έχουν αντί για μάτια μακριούς ανιχνευτές για να ανιχνεύουν την γύρω περιοχή για τροφή. Και καθώς η τροφή είναι λιγοστή σε τέτοια βάθη, μερικά ψάρια έχουν αναπτύξει στομάχια με τεράστια χωρητικότητα ώστε να μπορούν να φάνε θηράματα που είναι μεγαλύτερα ακόμη και από τα ίδια!

Νέα / Ανακοινώσεις

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
Prev Next

Φωτογραφία της Εβδομάδας

potw-20170911-small2

Μαθαίνω για την Κλιματική Αλλαγή

banner-klimatiki-allagi

Θαλάσσιο Περιβάλλον: Διερευνώντας τη σχέση του μαζί μας

2014-mar-env-our-rel-with-it

Βίντεο της Εβδομάδας

VotW-20170911-cadets